یبوست در بارداری، یکی از مشکلات گوارشی رایج و آزاردهنده در بین مادران بارداره که از 3 ماهه اول بارداری شروع و در 3 ماهه دوم و سوم، شدت پیدا میکنه.
دوره 9 ماهه رشد جنین در رحم مادر، مشکلات متعددی از جمله یبوست رو به دنبال داره که مدیریت آن، باعث درمان و پیشگیری از عوارض ابتلا به یبوست میشه. انجام راهکارهای صحیح درمانی، سلامت گوارشی و در نتیجه تجربه بارداری آرام و شادی رو در پی داره.
علل بروز یبوست در بارداری: از تغییرات هورمونی تا استرس
یبوست در طول دوران بارداری، در نتیجه ترکیبی از عوامل مختلف از تغییرات هورمونی، فیزیکی، تغییر سبک زندگی و کم تحرکی بروز میکنه و باعث ناراحتی در مادر باردار میشه.
سابقه ابتلا به بیماری های نشیمنگاهی درمان نشده: هموروئید و شقاق مقعدی
بیماری های مقعدی درمان نشده در مادران باردار به خصوص ابتلا به هموروئید و شقاق، باعث تشدید عوارضی مانند درد، سوزش، خارش، تنگی مقعد و در نتیجه یبوست میشه.
هموروئید ترمبوزه چیست؟ لخته شدن خون در هموروئید خارجی، باعث تبدیل شدن آن به توده ای سفت و بسیار دردناک میشه. عکس هموروئید، تورم، قرمزی، التهاب گسترده و خونریزی در هموروئید ترومبوزه رو نشان میده.
لیزر درمانی یا عمل سرپایی بواسیر با لیزر، بهترین روش در درمان بواسیر خارجی و داخلی، محسوب میشه.
مزایای درمان هموروئید با لیزر: لیزر درمانی هموروئید
- انجام لیزر، بدون نیاز به بیهوشی و بستری
- بدون احساس درد و خونریزی
- انجام لیزر در کلینیک مجهز و تخصصی، توسط جراحان خانم و آقا
- به صرفه بودن هزینه جراحی بواسیر با لیزر
تغییرات شدیدی هورمونی: افزایش شدید هورمون پروژسترون
هورمون پروژسترون، برای حفظ جنین در رحم مادر، بسیار ضروریه. افزایش ناگهانی و شدید پروژسترون؛ باعث کاهش حرکات دودی روده، جذب بیشتر آب باقیمانده در مواد غذایی در روده، کم آبی و خشک شدن مدفوع و در نتیجه دفع دردناک مدفوع سفت میشه.
فشار سنگینی رحم بر روده ها: تاثیر بر یبوست
افزایش وزن جنین و فشار فیزیکی رحم در حال رشد، باعث فشار به روده و اختلال در جریان طبیعی حرکت مدفوع در روده میشه. این مشکل به ویژه در 3 ماهه سوم بارداری، باعث بروز یبوست میشه.
مصرف مکمل های آهن: موثر بر دستگاه گوارش و یبوست
آمار و مطالعات نشان میدن که 40% زنان بارداری که برای پیشگیری از کم خونی در بارداری، از مکمل های آهن استفاده میکنن، به علت تاثیر آهن بر دستگاه گوارش، دچار یبوست میشن.
کم تحرکی: کاهش حرکات روده و یبوست
کاهش فعالیت های بدنی به علت خستگی، محدودیت های حرکتی و توصیه به استراحت در دوران بارداری، باعث کاهش حرکات طبیعی روده و بروز یبوست میشه.
عدم مصرف کافی مایعات و مواد غذایی پر فیبر:
مصرف غذاهای سرشار از فیبر؛ مانند غلات کامل، حبوبات، نان های سبوس دار، میوه ها و سبزیجات تازه، دانه ها و مغزهای مغذی، به مقدار 30 گرم در روز از ابتلا به یبوست در طول بارداری جلوگیری میکنه.
مصرف 8 تا 12 لیوان مایعات بدون الکل، گاز و قند هم به افزایش حرکات روده، حرکت روان مدفوع در روده ها و دفع راحت آن کمک میکنه.
استرس و اضطراب:
تغییرات خلق و خو و استرس در دوران بارداری، باعث اختلال در عملکرد طبیعی دستگاه گوارش بخصوص روده ها و بروز یبوست میشه.
زمان شروع یبوست: شدت تغییرات بروز یبوست در بارداری
در طول دوران بارداری 9 ماهه (40 هفته)، یبوست با شدت های مختلفی، بروز میکنه:
- اوایل 3 ماهه اول بارداری (هفته 4 تا 12): به دلیل آغاز افزایش ترشح هورمون پروژسترون
- 3 ماهه دوم و سوم (هفته های 13 تا 40): به دلیل افزایش فشار و سنگینی رحم بر روده ها
- پس از زایمان: ترس از دفع دردناک مدفوع، کم تحرکی پس از زایمان و سابقه ابتلا به شقاق و هموروئید مقعدی، باعث ابتلا به یبوست پس از زایمان میشه.
ابتلا به یبوست در بارداری: آمار و بررسی میزان شیوع
براساس آمار و تحقیقات، بین %16 تا %39 زنان، در طول بارداری خود، به دلایل زیر، درجات مختلفی از یبوست رو تجربه میکنن:
- سابقه ابتلا به یبوست مزمن و درمان نشده
- ابتلا به هموروئید مقعدی یا بواسیر
- مصرف مواد غذایی کم فیبر
- مصرف مکمل های آهن
- کم تحرکی
مصرف ملین ها در درمان یبوست بارداری: توصیه های مهم و ایمن
مصرف خودسرانه داروها یا مکمل های ملین گیاهی موثر در درمان یبوست دوران بارداری، میتونه به سلامت جنین و مادر، آسیب برسونه.
داروهای ضد یبوست زیر باید با احتیاط و با تجویز پزشک، مصرف بشن:
- ملین های محرک: مصرف برگ سنا و اشکال مختلف بیزاکودیل مثل قرص و شیاف یا شربت، باعث انقباضات شدید رحمی و افزایش خطر زایمان زودرس میشه.
- روغن های معدنی: مصرف این روغن ها، باعث عدم جذب ویتامین های محلول در چربی مثل A، K، D و E میشه که برای رشد جنین ضروریه.
- ملین های اسموتیک قوی: مثل پلی اتیلن گلیکول، بدون تجویز و نظارت پزشک، باعث بر هم خوردن تعادل الکترولیت و بروز اسهال یا یبوست میشه.
پیشگیری از یبوست بارداری: راهکارهای موثر و علمی
تغییرات کوچک و ساده در سبک زندگی، از بروز یبوست و عوارض شدید ناشی از آن مثل هموروئید و شقاق مقعدی در بارداری جلوگیری میکنه.
مصرف آب فراوان:
- نوشیدن روزانه 8 تا 12 لیوان آب و مایعات، باعث افزایش رطوبت روده ها، دفع راحت مدفوع میشه.
افزایش مصرف منابع دارای فیبر:
- مصرف روزانه 25 تا 30 گرم فیبر، از منابع طبیعی و تازه مانند میوه ها، سبزیجات و غلات کامل در طول بارداری توصیه میشه.
پرهیز از غذاهای فرآوری شده:
- مصرف غذاهای دارای مواد نگهدارنده و افزودنی، مانند کنسروها و کمپوت ها، فست فودها، شیرینی و کیک های صنعتی، غذاهای شور و چرب، ادویه های تند و تیز و … باعث بروز یبوست میشه.
مصرف کافی روغن های گیاهی:
- روغن زیتون، روغن کرچک، روغن بادام شیرین، روغن دانه چیا، روغن دانه کتان و … به مقدار 1 قاشق غذا خوری در روز.
وعده های غذایی کوچک:
- خوردن روزانه 3 وعده غذایی پرحجم، باعث فشار بر دستگاه گوارش، کاهش حرکات روده (تنبلی روده) و بروز یبوست میشه. تغییر عادات غذایی، به 3 وعده غذایی اصلی سبک و چند میان چند وعده، باعث جلوگیری از یبوست در دوران بارداری میشه.
فعالیت بدنی و تحرک کافی:
- روزانه 20 دقیقه تمرینات ساده، پیاده روی سبک، تمرینات یوگا، و مدیتیشن، در جلوگیری از ابتلا به یبوست بارداری، موثره.
درمان خانگی یبوست: تمرینات ورزشی و مواد غذایی موثر
روش های درمان ساده خانگی، باعث افزایش حرکات مدفوع در روده و دفع بدون درد از مقعد میشن.
باید در نظر داشت که مصرف بیش از اندازه ملین های طبیعی، باعث اسهال و گرفتگی عضلات میشه.
تمرینات ورزشی موثر در درمان یبوست در بارداری:
- ماساژ شکم: ماساژ ملایم و دورانی شکم، با روغن زیتون و در جهت عقربه های ساعت
- انجام تمرین کگل: موثر در افزایش حرکات روده ها
- یوگا: تنفس عمیق دیافراگمی، باعث کاهش
خوراکی های موثر در درمان یبوست در بارداری:
- میوه های پر فیبر: پرتقال، کیوی، سیب با پوست، گلابی، هویج، انجیر و آلو
- غلات کامل: جودوسر، برنج قهوه ای، نان های غلات دار و سبوس دار
- سبزیجات برگ دار: اسفناج، کلم بروکلی، کاهو و برگ چغندر
- دانه های خوراکی: دانه چیا، تخم کتان، خاکشیر و تخم شربتی
- مصرف انواع سوپ: به عنوان میان وعده
- مصرف انواع سالاد: با برگ های سبز و تازه با آبلیموی تازه
- آب ولرم و لیموی تازه: صبح ناشتا، یک لیوان
- انواع آلو خشک: مصرف روزانه 2 تا 4 آلو خشک
- آب آلو: مصرف 1 تا 2 لیوان در هفته
- انجیر خشک یا تازه: مصرف 2 تا 5 عدد در طول روز یا صبح ناشتا
- مصرف لبنیات پروبیوتیک: ماست و شیر کفیر و پروبیوتیک موثر در تنظیم فلور روده
- شیر ولرم: نوشیدن یه لیوان قبل خواب
- سیب زمینی با پوست: منبع فیبر مقاوم و کربوهیدرات پیچیده
سوالات متداول درباره یبوست در بارداری
آیا ابتلا به یبوست در بارداری، طبیعی هست؟
به علت تغییرات هورمونی و فیزیکی شایعه و با روش های درمان خانگی میشه از ابتلا به یبوست جلوگیری کرد.
آیا ابتلا به یبوست در مادر، برای جنین خطرناکه؟
خیر. یبوست، باعث زور زدن برای دفع مدفوع سفت، ابتلا به بواسیر یا هموروئید و درد های لگنی در مادر میشه.
ملین های طبیعی و بی خطر برای درمان یبوست، موثر هستن؟
بله. مصرف آب آلو، انواع انجیر خشک و خیسانده شده، ماست پروبیوتیک و دانه چیا و خاکشیر و… در درمان خانگی یبوست تاثیر دارن.
ابتلا به یبوست در دوران بارداری، منجر به بیماری هموروئید میشه؟
بله. هموروئید درمان نشده در مادران باردار با سابقه ابتلا به هموروئید، باعث تشدید عوارض هموروئید مثل خونریزی، درد، سوزش، خارش و عفونت میشه.
بهترین و موثرترین راه درمان هموروئید در دوران بارداری، کدوم روش هست؟
لیزر درمانی، بهترین روش درمان هموروئیده. در دوران بارداری، هموروئید بدون بیهوشی و بستری، بدون درد و خونریزی توسط جراحان متخصص خانم و آقا انجام میشه.
برای پیشگیری از یبوست در دوران بارداری چه باید کنم؟
بهترین راه، مصرف غذاهای تازه و فیبردار، مصرف سوپ و سالاد و نوشیدن آب زیاد و پیاده روی روزانه هست. مصرف انجیر خیس شده و خاکشیر ناشتا و خوراکی های ملین، خیلی کمک میکنه تا یبوست درمان بشه.
