هموروئید یا بواسیر، شایع ترین بیماری مقعدی است که افراد را در هر سنی درگیر می کند. درد شدید، التهاب، تورم، خونریزی، عفونت، سوزش و خارش مقعد، از جمله نشانه های آزار دهنده ای هستند که زندگی روزمره فرد مبتلا را مختل می کند.
از میان روش های درمان خانگی در مراحل اولیه بروز علائم بیماری، وازلین ماده ساده و در دسترس به شمار می آید که در تسکین موقتی درد بواسیر، دفع راحت مدفوع و حتی بعد از جراحی بواسیر یا حتی هموروئیدکتومی و لیزر درمانی، موثر است.
بواسیر (هموروئید مقعدی): انواع هموروئید
بواسیر به تورم، التهاب سیاهرگهای مقعد یا وریدهای مقعدی گفته می شود که با توجه به علائم و گسترش بیماری، معمولا به 2 دسته تقسیم می شود.
انواع هموروئید (بواسیر): داخلی و خارجی
هموروئید یا بواسیر داخلی:
هموروئید چیست؟ توده های متورم هموروئید در داخل کانال مقعد و راست روده (رکتوم) شکل می گیرد و اغلب هنگام دفع مدفوع، همراه درد و خونریزی از مقعد است. در موارد شدید هموروئید داخلی، توده ها از مقعد بیرون می زند.
هموروئید یا بواسیر خارجی:
توده های هموروئید به صورت گوشت اضافه در دور مقعد، قابل مشاهده است و اغلب با درد، سوزش، خارش و خونریزی هنگام اجابت مزاج همراه است.
علل بروز هموروئید: بررسی علت های بروز بواسیر داخلی و خارجی
عوامل و علت های گوناگونی، باعث فشار بیش از حد به دیواره سیاهرگ ها یا وریدهای مقعدی و بروز هموروئید داخلی یا خارجی می شوند.
شایع ترین علل بروز هموروئید داخلی و خارجی:
- ابتلا به یبوست مزمن، طولانی و درمان نشده
- ابتلا به اسهال و بیرون روی شدید
- زور زدن هنگام اجابت مزاج برای دفع مدفوع سفت و خشک
- بی تحرکی و نشستن های طولانی مدت
- زایمان های طبیعی متعدد و سخت
- اضافه وزن و چاقی
- ابتلا به برخی بیماری های التهابی گوارشی و روده ای مانند کرون، کولیت اولسراتیو
- ابتلا به بیماری سندروم روده تحریک پذیر IBS
- انجام فعالیت های سنگین بدنی در برخی مشاغل، مانند ورزشکاران، کارگران یا باربران
علائم هموروئید مقعدی: نشانه های ابتلا به بواسیر داخلی و خارجی
فرد مبتلا به بیماری های مقعدی مانند هموروئید داخلی و خارجی، در صورت مشاهده علائم رایج، باید فورا برای درمان کامل و قطعی آن یعنی لیزر هموروئید اقدام کند.
شایع ترین علائم بیماری هموروئید داخلی و خارجی:
- احساس وجود توده های گوشت اضافه دور مقعد یا داخل کانال مقعد (رکتوم)
- احساس درد شدید مقعدی
- سوزش و خارش مقعدی آزار دهنده
- خونریزی از مقعد هنگام اجابت مزاج
- قرمزی، تورم و التهاب پوست اطراف مقعد
- عفونت و تشدید علائم در صورت عدم به موقع و زود هنگام درمان بواسیر
وازلین چیست: ماده نفتی موثر بر هموروئید
وازلین (vaselin)، سال ها به عنوان مرطوب کننده، محافظت کننده و ترمیم کننده، در محصولات پزشکی و مراقبت پوستی، به کار می رود.
ترکیبات وازلین: عملکرد موثر بر پوست
وازلین، یکی از مشتقات نفت خام تصفیه شده است که به صورت ژل نیمه جامد و شفاف دیده می شود. در ترکیب وازلین، از موم، روغن های معدنی و اسانس استفاده می شود که با ایجاد لایه ای نازک محافظ بر روی پوست، از تبخیر رطوبت و خشک شدن پوست، جلوگیری می کند.
در واقع وازلین اجازه نمی دهد که آب موجود در پوست بدن، تبخیر شود. به همین علت؛ در تسریع روند ترمیم و کاهش التهاب پوست موثر است.
کاربردهای وازلین: پزشکی و درمان های خانگی
- کاهش خشکی لب ها
- کمک به بهبود ترک های پوستی کف پا و دست
- کمک به ترمیم زخم های سطحی و غیر عفونی پوست
- محافظت از پوست نازک و حساس در اطراف بینی یا ناحیه تناسلی
- کاهش تحریکات پوستی، قرمزی و آسیب به پوست حساس نوزادان در صورت تماس با لباس یا استفاده از پوشک
تاثیر وازلین بر هموروئید: تسکین و کاهش علائم
استفاده از وازلین، جایگزین درمان های پزشکی نمی شود ولی به عنوان یک تسکین دهنده موضعی، برای کاهش علائمی مانند درد خارش و سوزش بواسیر به خصوص در نوع بواسیر خفیف خارجی، توصیه می شود.
وازلین: موثر بر کاهش سوزش و خارش هموروئید
وازلین، به علت خاصیت نرم کنندگی، باعث کاهش اصطکاک(سایش) بین پوست و لباس زیر یا اصطکاک بین پوست نازک و حساس مقعد با مدفوع، می شود. خاصیت نرم کنندگی وازلین، به کاهش خارش، سوزش و احساس زبری و خشکی پوست مقعد، کمک می کند.
موارد منع مصرف وازلین: هموروئید ترومبوز، زخم باز و آلرژی
اگر چه وازلین، به دلیل خاصیت نرم کنندگی و محافظتی از پوست، در درمان موقتی درد و علائم هموروئید موثر واقع می شود، اما در برخی از موارد مصرف وازلین، نه تنها مفید نیست بلکه خطرناک و باعث بروز عوارض شدید است.
مهم ترین موارد منع مصرف وازلین:
هموروئید ترومبوزه:
در هموروئید داخلی یا نوعی هموروئید خارجی، گیر کردن خون در سیاهرگ های مقعدی و عدم تخلیه نشدن آن منجر به تشکیل لخته خون (ترومبوزه) می شود که باعث بروز حساسیت پوست مقعد، تورم شدید، التهاب و عفونت مقعد می شود.
شایع ترین عوارض استفاده از وازلین در هموروئید ترومبوزه:
- ایجاد اختلال و کاهش جریان خون
- افزایش تورم و التهاب بافت مقعد
- تاخیر در تخلیه لخته خون گیر کرده در سیاهرگ وریدی (ترومبوز)
- کاهش سرعت ترمیم بافت آسیب دیده مقعد
- افزایش احتمال بروز عفونت مقعدی
وجود عفونت زخم باز در ناحیه مقعد:
در صورت مصرف وازلین بر روی زخم باز، راه خروج ترشحات عفونی از زخم و جریان هوا بسته و علائم عفونت تشدید می شود.
شایع ترین عوارض استفاده از وازلین در زخم باز مقعد:
- حبس رطوبت و گرما در زیر زخم باز یا عفونت
- افزایش سرعت رشد و تکثیر باکتری ها و قارچ ها در زخم باز
- گسترش عفونت خارج نشده به لایه های عمیق در زیر زخم باز
بروز حساسیت آلرژیک یا واکنش به فرآورده های نفتی:
به علت اینکه وازلین، از مشتقات یا فرآورده های نفت خام تصفیه شده، محسوب می شود؛ در برخی افراد دارای سابقه حساسیت و آلرژی، باعث بروز عوارض می شود.
شایع ترین عوارض استفاده از وازلین در افراد دارای آلرژی:
- قرمز شدن، خارش و التهاب پوست حساس اطراف مقعد
- احساس سوزش در پوست مقعد
- بروز بثورات پوستی (راش)
نحوه استفاده صحیح از وازلین: افزایش تاثیر بر هموروئید
استفاده صحیح از وازلین، در هنگام یا قبل از اجابت مزاج، به کاهش علائم اذیت کننده هموروئید، کمک می کند.
نحوه مصرف صحیح وازلین: افزایش تاثیر
استفاده از وازلین قبل از اجابت مزاج:
بعد از شستشوی دست ها و مقعد با آب گرم و صابون، کمی وازلین را روی انگشت قرار داده و به آرامی روی دهانه مقعد گذاشته می شود.
این کار باعث کاهش تماس مدفوع با پوست مقعد و کاهش درد و سوزش مقعد هنگام دفع مدفوع می شود.
استفاده از وازلین پس از اجابت مزاج:
پس از اجابت مزاج، دست ها و مقعد با آب گرم و صابون، شسته و لایه نازکی از وازلین بر روی مقعد گذاشته می شود.
این کار به حفظ رطوبت پوست مقعد و کاهش درد و سوزش مقعد پس از دفع مدفوع، کمک می کند.
عوارض مصرف وازلین: عفونت و آلرژی
اگر چه استفاده از وازلین در هموروئید، بی خطر به نظر می رسد، اما در صورت استمرار و مصرف مداوم ، عوارض و مشکلاتی در پی دارد.
شایع ترین عوارض ناشی از مصرف وازلین:
افزایش خطر عفونت:
وازلین یک ماده چرب و غیر قابل نفوذ است. آلودگی ها، باکتری ها و عوامل بیماری زا به سطح پوست آغشته به وازلین، چسبیده و در صورت زخم باز، زمینه ساز عفونت می شوند.
تاخیر در روند ترمیم زخم باز:
به علت وجود لایه وازلین بر روی پوست مقعد، هوا به سطح پوست نمی رسد و کمبود اکسیژن، باعث کند شدن فرایند ترمیم زخم می شود.
واکنش آلرژیک (گرانوم):
مصرف طولانی مدت وازلین، باعث بروز گرانوم (التهاب مزمن پوستی) در برخی افراد حساس می شود که نیاز به درمان تخصصی دارد.
انتشار بوی بد:
استفاده بیش از حد وازلین بر روی پوست مقعد، باعث ترشحات و بوی نامطلوب می شود.
خواص وازلین در ناحیه تناسلی زنان و مردان: حفظ رطوبت پوست
وازلین قدرت مرطوب کنندگی بالایی دارد و استفاده محدود آن در برخی موارد به حفظ رطوبت و جلوگیری از خشکی، خارش و سوزش پوست کمک می کند.
مزایای استفاده محدود از وازلین در ناحیه تناسلی:
- جلوگیری از خشکی پوست و حفظ رطوبت پوست ناحیه تناسلی
- محافظت از پوست در برابر ساییدگی و اصطکاک پوست با لباس هنگام فعالیت های ورزشی
- جلوگیری از تحریکات پوست بعد از اپیلاسیون یا اصلاح موهای زائد
- کاهش سوزش پوست پس از تماس با مواد شوینده
مضرات استفاده داخلی از وازلین: عفونت واژن و رکتوم
مصرف وازلین، در استفاده در داخل واژن یا کانال مقعدی مناسب نیست و باعث بروز عوارضی می شود.
شایع ترین عوارض مصرف داخلی وازلین:
- افزایش رشد قارچ ها و باکتری های مولد بیماری
- افزایش ترشحات عفونی از واژن و کانال مقعد (رکتوم)
مصرف وازلین در درمان یبوست: تسهیل اجابت مزاج
استفاده از وازلین بر روی پوست مقعد، در درمان بیماری گوارشی یبوست و عملکرد روده، تاثیری ندارد.
تغییر سبک زندگی، رعایت رژیم غذاهای مناسب بعد از عمل بواسیر یا هموروئید + غذاهای فیبر دار و سرشار از فیبر، نوشیدن آب فراوان، فعالیت های بدنی مناسب و درمان های دارویی تحت نظر پزشک، از روش های درمان یبوست مزمن به شمار می آیند.
تاثیر وازلین بر یبوست: دفع مدفوع بدون درد
وازلین، به علت خاصیت نرم کنندگی پوست، تنها به کاهش اصطکاک مدفوع با پوست، سهولت در خروج و دفع مدفوع و کاهش درد و سوزش مقعد، کمک می کند.
مقایسه وازلین با داروهای ملین: تاثیر سطحی بر پوست مقعد
داروهای شیمیایی، گیاهان دارویی و مکمل های ملین؛ باعث نگه داشتن آب در روده، حجیم کردن مدفوع و افزایش حرکات روده برای حرکت روان مدفوع در طول روده ها و دفع راحت و بدون درد مدفوع از مقعد می شوند.
در صورتی که استفاده از وازلین، فقط بر سطح پوست مقعد، عبور بدون اصطکاک مدفوع با پوست مقعد و دفع راحت تاثیر دارد.
خطرات استفاده داخلی وازلین: التهاب مقعد
استفاده از وازلین در کانال مقعدی راست روده (رکتوم)، برای درمان یبوست و دفع مدفوع سفت و خشک، باعث واکنش های حساسیت پوستی، تورم، عفونت و التهاب در کانال مقعد، مقعد و پوست اطراف مقعد می شود.
به همین دلیل مصرف وازلین در راست روده، نه تنها به درمان یبوست کمک نمی کند بلکه باعث بروز عفونت مقعدی می شود.
سوالات متداول درباره وازلین برای درمان هموروئید (بواسیر)
- در صورت حساسیت به وازلین، از چه جایگزینی می توان استفاده کرد؟
به عنوان جایگزین های مناسب برای وازلین، از روغن نارگیل تصفیه شده یا پمادهای گیاهی مورد تایید پزشک، می توان استفاده کرد.
- در صورت بروز عفونت مقعدی جه اقداماتی باید انجام شود؟
مراجعه فوری به پزشک و مصرف آنتی بیوتیک های موثر یا پمادهای ضد التهاب طبق تشخیص و تجویز پزشک معالج، توصیه می شود.
- آیا برای دفع راحت، می توان هر روز از وازلین استفاده کرد؟
خیر. مصرف طولانی مدت روزانه وازلین بر روی پوست مقعد؛ باعث تحریک و بسته شدن منافذ پوستی مقعد و عفونت می شود.
- آیا مصرف وازلین بر روی مقعد در دوران بارداری خطرناک است؟
استفاده موضعی وازلین بر روی پوست مقعد معمولا بی خطر است اما در شرایط خاص مانند بارداری و بیماری های زمینه ای و پوستی، باید با پزشک مشورت کرد.
- آیا وازلین باعث تشدید عفونت مقعدی می شود؟
بله. به علت محیط بسته و مرطوب بودن مقعد، محل مناسبی برای رشد و تکثیر باکتری ها، قارچ ها و عوامل بیماری زا فراهم می شود.
