تجربه زایمان، چه طبیعی و چه سزارین، از مهم ترین و به یاد ماندنی ترین لحظات زندگی هر مادر است. اما در کنار خوشحالی و شادی این روزها، برخی مشکلات جسمی مثل هموروئید پس از زایمان باعث نگرانی و ناراحتی میشه. هموروئید یا بواسیر، یکی از مشکلات شایع پس از زایمان است که به خاطر فشار های وارد شده به ناحیه مقعد در دوران حاملگی و زایمان ایجاد میشه. عدم شناسایی و درمان به موقع باعث درد، سوزش، خونریزی و اختلال در فعالیت های روزمره مادر میشه.
هموروئید بعد از زایمان چیست؟
هموروئید نوعی ورم و التهاب در رگهای خونی اطراف مقعد هست که باعث درد، سوزش، خارش و خونریزی میشه. این رگ ها در حالت طبیعی هم وجود دارن اما در اثر فشار زیاد یا تغییرات هورمونی، ممکنه دچار تورم و التهاب بشن. بواسیر پس از زایمان یکی از مشکلات رایج هست که معمولا در نتیجه فشار اضافه وزن دوران بارداری یا هنگام زور زدن برای خروج نوزاد در زایمان طبیعی بوجود میاد.
حتی مادرانی که زایمان سزارین داشتن، ممکنه به علت تغییرات هورمونی، یبوست، کم تحرکی یا فشار های درونی بدن دچار این عارضه بشن.
هموروئید خارجی بعد از زایمان؛ درد قابل مشاهده و درمانپذیر
هموروئید خارجی، توده های برجسته روی پوست اطراف مقعده. این نوع هموروئید معمولا با درد، تورم و گاهی خونریزی همراه هست. در شرایط حاد، داخل این بواسیر ها لخته خون تشکیل میشه و باعث درد شدید میشه که به آن ترومبوزه میگن.
علائم هموروئید خارجی:
- درد و ناراحتی هنگام نشستن
- خارش یا سوزش
- احساس توده برجسته در اطراف مقعد
- خونریزی هنگام اجابت مزاج
هموروئید داخلی بعد از زایمان؛ عارضهای پنهان با علائم آزاردهنده
هموروئید داخلی برخلاف نوع خارجی، در داخل کانال مقعد ایجاد میشه و قابل مشاهده نیست. این نوع بواسیر معمولا بدون درد هست اما با خونریزی هنگام اجابت مزاج همراه هست. گاهی هموروئید داخلی از مقعد بیرون میزنه (پرولاپس) و نیاز به درمان فوری پزشکی پیدا میکنه.
علائم هموروئید داخلی:
- خونریزی بدون درد
- احساس دفع ناکامل مدفوع
- بیرون زدگی بواسیر در هنگام دفع
دلایل ابتلا شایع به بواسیر بعد از زایمان
ترکیبی از تغییرات فیزیکی، نوسانات هورمونی و فشار زیاد حین زایمان طبیعی، بدن مادر رو در دوران بارداری مستعد ابتلا به هموروئید میکنه.
دلایل بروز هموروئید پس از زایمان:
- زور زدن هنگام زایمان طبیعی
- یبوست و فشار در زمان دفع مدفوع
- کم تحرکی بعد از سزارین
- افزایش فشار رحم روی عروق لگن و مقعد
- کاهش جریان خون در رگهای ناحیه مقعد
۵ علت اصلی بروز هموروئید بعد از زایمان
یبوست مزمن در دوران بارداری و بعد از زایمان:
تغییرات هورمونی، کاهش تحرک، رژیم غذایی کم فیبر در دوران بارداری باعث یبوست میشه. زور زدن هنگام دفع مدفوع سخت، فشار زیادی به رگهای مقعد وارد میکنه و زمینه ساز هموروئید در دوران بارداری میشه.
فشار زیاد حین زایمان طبیعی:
هنگام زایمان طبیعی، مخصوصا هنگام زور زدن، رگهای مقعد تحت فشار شدید قرار میگیرن. این فشار باعث تورم و یا حتی پارگی مویرگ های اطراف مقعد و ایجاد بواسیر میشه.
فشار رحم بزرگ روی رگهای لگنی و ناحیه مقعد:
با رشد جنین، رحم سنگین تر میشه و فشار زیادی به رگهای لگن وارد میکنه. این فشار مانع از برگشت خون میشه و احتباس خون در عروق اطراف مقعد میشه و نتیجه اش التهاب و ایجاد هموروئیده.
افزایش حجم خون و گشاد شدن رگ ها در دوران بارداری:
در دوران بارداری بخاطر افزایش حجم خون در بدن و ترشح هورمون های جنسی زنانه مثل پروژسترون، دیواره های رگ ها شل میشن؛ این شل شدن رگها در کنار فشار رحم روی مویرگ های لگنی باعث گشاد شدن عروق مقعد و بروز هموروئید میشه.
کم تحرکی پس از زایمان (مخصوصا سزارین):
بسیاری از مادران که بعد از زایمان، مخصوصا سزارین تحرک کمی دارن، این مسئله حرکت طبیعی روده رو کند میکنه. کم تحرکی، همراه با تغذیه نامناسب، خطر یبوست و در نتیجه هموروئید رو افزایش میده.
علایم ابتلا به هموروئید بعد از زایمان
درد یا احساس فشار در ناحیه مقعد:
- احساس ناخوشایند فشار در ناحیه مقعد به ویژه هنگام نشستن یا بعد از اجابت مزاج
خونریزی هنگام دفع مدفوع یا روی دستمال:
- خون روشن روی دستمال توالت، در کاسه توالت یا مخلوط با مدفوع
خارش یا سوزش اطراف مقعد:
- ترشحات مخاطی ناشی از هموروئید یا به جا مانده رطوبت، باعث خارش مداوم، سوزش یا حتی سوزش در حین راه رفتن میشه.
احساس وجود توده یا برجستگی اطراف مقعد:
- برجستگی نرم یا سفت در نزدیکی دهانه مقعد
ناراحتی هنگام نشستن:
- دردی تیرکشنده یا سوزشی در ناحیه مقعد به ویژه هنگام دفع
۵ علت درد مقعدی پس از زایمان طبیعی
1. هموروئید:
- رایج ترین علت درد مقعدی بعد از زایمان بواسیر هست. به خصوص در وضعیت هموروئید ترومبوزه یا پرولاپس
2. پارگی ناحیه پرینه:
- در زایمان طبیعی بخاطر فشار زیاد حین خروج نوزاد، ممکنه پوست و عضلات بین واژن و مقعد دچار پارگی شه. پارگی درجه 3 یا 4 به عضلات اسفنکتر مقعد میرسه و باعث درد شدید در ناحیه مقعد میشه؛ حتی اگر در ظاهر سالم بنظر برسه.
3. شقاق مقعدی:
- فیشر، شکاف کوچکی که در دیواره مقعد بر اثر یبوست شدید یا دفع مدفوع سخت ایجاد میشه. این نوع درد مقعد معمولا حین دفع یا پس از آن آغاز میشه و به صورت سوزش خنجری یا بریدگی توصیف میشه.
4. اسپاسم یا گرفتگی عضلات کف لگن:
- در برخی از زنان، عضلات کف لگن پس از زایمان دچار تنش مزمن یا اسپاسم عضلانی میشه.
5. آبسه پری آنال یا عفونت ناحیه مقعد:
- در موارد کمی, علت درد شدید مقعد، وجود آبسه یا عفونت در ناحیه بخیه ها هست. این حالت با تورم، قرمزی، گرمی و در برخی از موارد تب همراه هست و نیاز به درمان فوری داره.
درمان سریع هموروئید یا بواسیر بعد از زایمان
- در کلینیک لیزر درمان، با استفاده از تکنولوژی پیشرفته، هموروئید بدون درد و قطعی درمان میشه.
حمام سیتز:
- نشستن داخل لگن آب گرم همراه 2 قاشق نمک اپسوم (اختیاری)، به مدت 15 الی 20 دقیقه برای تسکین درد
استفاده از ژل آلوورا طبیعی:
- مالیدن مقداری از ژل، پس از شستشوی ناحیه مقعد
استفاده از پماد و کرم های موضعی:
- مثل آنتی هموروئید یا پرپاراسیون اچ
درمان های غیر جراحی هموروئید داخلی:
- مثل بستن باند کشی یا اسکلروتراپی
تغییر در سبک زندگی و رژیم غذایی:
- نوشیدن آب کافی به همراه افزایش مصرف فیبر
رعایت بهداشت ناحیه مقعد:
- شستشوی کامل پس از هربار دفع، با آب گرم و شامپو ملایم
فعالیت بدنی سبک:
- مثل پیاده روی روزانه به مدت 30 دقیقه
مصرف داروهای ملین برای رفع یبوست:
- شربت لاکتولوز یا پودر پسیلیوم (فیبر طبیعی)
۶ راه مؤثر برای پیشگیری از هموروئید بعد از زایمان
- حفظ وزن متعادل در دوران بارداری
- اجتناب از نشستن طولانی مدت
- اجتناب از زور زدن هنگام دفع
- جلوگیری از یبوست با تغذیه و سبک زندگی مناسب
- تقویت عضلات کف لگن با ورزش کگل
- استفاده منظم از حمام سیتز
سوالات متداول درباره بواسیر بعد از زایمان طبیعی یا سزارین
- در دوران شیردهی میشه از دارو برای درمان بواسیر استفاده کرد؟
بله، داروهای تجویز شده توسط پزشک متخصص مجاز هست.
- استفاده از بالش حلقه ای یا دوناتی شکل کمکی میکنه؟
بله نشستن روی این نوع بالش طبی باعث کاهش فشار مستقیم روی ناحیه مقعد میشه و به بهبود درد کمک میکنه.
