شربت لاکتولوز؛ درمان دارویی یبوست و هموروئید: از نحوه مصرف تا عوارض

شربت لاکتولوز، یکی از داروهای ملین پرکاربرد در درمان بیماری گوارشی یبوست به شمار می آید که تاثیر زیادی بر کاهش علائم هموروئید ناشی از یبوست و درمان خانگی بواسیر دارد.

این دارو با خاصیت ملین اسمزی؛ مدفوع را نرم می کند و باعث تسهیل مسیر عبور مدفوع در روده، کانال رکتوم و دفع بدون درد مدفوع از مقعد می شود. آشنایی با خواص شربت لاکتولوز، کاربرد ها، نحوه مصرف و عوارض آن، به درمان یبوست و کاهش عوارض آن مانند بروز بیماری های مقعدی، کمک می کند.

شربت لاکتولوز چیست: بررسی فرایند تخمیر و تاثیر بر یبوست

شربت لاکتولوز، نوعی ملین اسمزی و دی ساکارید مصنوعی است که از قندهای طبیعی مانند لاکتوز، فروکتوز و گالاکتوز ساخته می شود.

لاکتولوز، در مسیر لوله گوارشی از دهان تا روده بزرگ هضم نمی شود و تا روده بزرگ دست نخورده باقی می ماند و اغلب در روده بزرگ (کولون)، توسط باکتری ها، تخمیر می شود.

در فرایند تخمیر لاکتولوز، باکتری های موجود در روده بزرگ، آن را به اسیدهای چرب زنجیره کوتاه و گاز تبدیل می کنند که محیط روده بزرگ را اسیدی می کند که این کار، باعث کاهش جذب آمونیاک در بیماران کبدی می شود.

نتیجه فرایند تخمیر لاکتولوز در روده بزرگ:

• افزایش جذب آب و کشیده شدن آب به درون روده
• جذب مقدار زیادی آب در مدفوع
• نرم شدن مدفوع خشک و سفت
• عبور راحت و روان مدفوع در مسیر روده ها
• دفع مدفوع از مقعد، بدون احساس درد و خونریزی
• اجابت مزاج، بدون فشار آمدن به توده های هموروئید داخلی و خارجی 

اهداف اصلی تجویز شربت لاکتولوز:

مهم ترین نتیجه مصرف لاکتولوز، به شرح زیر است:

• درمان یبوست مزمن: تسهیل اجابت مزاج و دفع مدفوع راحت، بدون زور زدن و فشار

• کاهش سطح آمونیاک خون در بیماران مبتلا به بیماری های کبدی مانند آنسفالوپاتی کبد:

کاهش سطح آمونیاک خون، باعث کاهش بروز علائم عصبی می شود. به همین علت، یکی از داروهای پایه در دستور های دارویی یا پروتکل های درمانی بیماران کبدی، محسوب می شود.

کاربرد های شربت لاکتولوز: تعیین دوز مصرفی در گروه های هدف

مصرف لاکتولوز، فقط با تجویز پزشک و با دوز مشخص، بر اساس سن، شدت یبوست و وضعیت سلامت کبد، تجویز و تنظیم می شود.

تاثیر مصرف شربت لاکتولوز بر یبوست و هموروئید

هموروئید یا بواسیر، شایع ترین بیماری مقعدی است که بر اثر افزایش فشار بر رگ های مقعد، در نتیجه تورم و التهاب مقعد بروز می کند. انواع بواسیر داخلی و خارجی؛ منجر به درد و خونریزی از مقعد می شود.

تاثیر مصرف شربت لاکتولوز بر هموروئید

• نرم کردن مدفوع: دفع بدون زور و فشار برای دفع مدفوع.
• کاهش تورم و التهاب مقعد: کاهش سطح و زمان تماس مدفوع سفت با دیواره داخلی مقعد و در نتیجه کاهش التهاب و تورم هموروئید
• پیشگیری از عود مجدد: مصرف مداوم و کنترل شده لاکتولوز، مانع از بازگشت بواسیر ناشی از یبوست، بعد از درمان با لیزر می شود.

تاثیر لاکتولوز در درمان یبوست:

یبوست، از رایج ترین بیماری های گوارشی است که در اثر کم تحرکی، مصرف داروهای خاص، بیماری های گوارشی مزمن، کمبود فیبر در رژیم غذایی و مصرف کم آب و مایعات رخ می دهد.

عملکرد لاکتولوز در درمان یبوست:

مصرف منظم شربت لاکتولوز، باعث تخمیر دارو در روده بزرگ و تولید اسیدهای آمینه می شود که آب را به درون روده می کشد.

• حجیم شدن مدفوع
• افزایش حرکات دودی روده ها
• اجابت مزاج راحت بدون زور زدن

مصرف شربت لاکتولوز در کودکان: دارویی موثر، ایمن و کم خطر

شربت لاکتولوز، یکی از داروهای ملین کم خطر برای نوزادان و کودکان محسوب می شود. با این وجود، دارو باید تحت نظر پزشک و دوز مشخص، مصرف شود.

جدول مصرف شربت لاکتولوز در کودکان:

بررسی تداخل دارویی شربت لاکتولوز

مصرف همزمان شربت لاکتولوز یا برخی داروهای شیمیایی یا گیاهی، باعث تداخلات دارویی و تغییر خواص دارویی می شود. در هنگام مراجعه به پزشک باید داروهای مصرفی را به اطلاع پزشک رساند.

مهم ترین داروهای باعث تداخل با لاکتولوز:

• وارفارین و داروهای ضد انعقاد خون
• لیتیوم
• دیکومارول
• مصرف شیرین بیان به مقدار زیاد
• برخی داروهای آنتی بیوتیکی مانند دروپریدول

عوارض مصرف شربت لاکتولوز: از خفیف تا شدید

اکثر افراد، شربت لاکتولوز را به راحتی تحمل می کنند. به مانند همه داروها، لاکتولوز هم در برخی موارد، عوارض خفیف یا شدیدی ایجاد می کند.

در صورت مشاهده علائم غیر عادی یا تشدید عوارض؛ باید مصرف دارو قطع و به پزشک مراجعه شود.

عوارض خفیف مصرف شربت لاکتولوز:

• نفخ روده و شکم
• تولید گاز روده
• ایجاد سر و صدای روده و شکم 
• دل پیچه و دل درد
• بروز اسهال خفیف
• کم شدن ادرار
• تشنگی، خشک شدن دهان و نیاز به نوشیدن آب زیاد
• کاهش اشتها

عوارض شدید و خطرناک مصرف شربت لاکتولوز:

• تنگی نفس
• ورم کردن پاها
• درد های عضلانی: به خصوص اسپاسم و گرفتگی عضلات شکمی
• سرگیجه شدید
• کاهش سطح هوشیاری
• تشنج و غش کردن
• بی نظمی ضربان قلب و افزایش تپش قلب
• بی حسی و احساس گزگز دست و پا
• احساس خستگی و ضعف بدون دلیل مشخص
• بروز اختلالات الکترولیتی در سالمندان
• اسهال شدید
• بروز واکنش های آلرژیک: مانند خارش، کهیر، ورم کردن لب یا گلو

بروز مشکلات گوارشی ناشی از مصرف شربت لاکتولوز: مصرف با احتیاط

در برخی بیماران با شرایط خاص، مصرف شربت لاکتولوز، باید با احتیاط مصرف شود.

رایج ترین مشکلات گوارشی مصرف لاکتولوز: 

• دیابت: افزایش قند خون به علت وجود قند در لاکتولوز
• افراد دارای رژیم بدون لاکتوز: در افراد حساس به لاکتوز
• قبل از انجام روش های آندوسکوپی (کولونوسکوپی و سیگموئیدوسکوپی): مصرف ملین های غیر تخمیری جایگزین شربت لاکتولوز که تخمیری است.
• جراحی های روده: مصرف ملین های غیر تخمیری به جای لاکتولوز

نحوه مصرف شربت لاکتولوز: دوز مصرفی، چگونگی مصرف و زمان تاثیر

• دارو باید طبق دوز تجویزی پزشک و در زمان مشخص شده، مصرف شود.
• از پیمانه مدرج یا سرنگ مخصوص دارو، استفاده شود.
• مصرف شربت با آب، آبمیوه یا شیر: کم کردن طعم شیرین شربت لاکتولوز

مقدار و دوز مصرف شربت لاکتولوز:

• درمان یبوست در بزرگسالان: 15 تا 45 میلی لیتر، 1 بار در روز
• بعد از جراحی مقعد و هموروئید: 15 تا 35 میلی لیتر، 1 بار در روز
• بیماران کبدی: 30 تا 45 میلی لیتر، 1 بار در روز

مدت زمان تاثیر شربت لاکتولوز بعد از مصرف:

اغلب پس از 24 تا 48 ساعت، پس از مصرف دارو، دفع طبیعی و راحت مدفوع، انجام می شود.

مراجع به پزشک، در صورت عدم تاثیر دارو بعد از 4 روز، برای حفظ سلامت بیمار و بررسی دقیق لازم است.

سوالات متداول درباره شربت لاکتولوز؛ درمان دارویی یبوست و هموروئید

• آیا مصرف شربت لاکتولوز، هموروئید یا بواسیر را درمان می کند؟

خیر. درمان هموروئید، با لیزر درمانی انجام می شود. مصرف شربت لاکتولوز، به نرم شدن مدفوع و کاهش تماس و اصطکاک مدفوع با توده های ملتهب و متورم ناشی از بواسیر، کمک می کند.

• مصرف شربت لاکتولوز، برای طولانی مدت ضرر دارد؟

در صورت تجویز پزشک خیر. اما مصرف خودسرانه باعث وابستگی و تنبلی روده می شود.

• آیا شربت لاکتولوز، باعث اسهال می شود؟

در دوز بالا و مقدار مصرف زیاد، اسهال رخ می دهد. در اینصورت، باید دوز مصرف کم شود.

• مصرف شربت لاکتولوز، در دوران بارداری یا شیردهی، مجاز است؟

در صورت تجویز پزشک، مجاز است.