شناخت بیماری های نشیمنگاهی و مقعدی مانند کیست مویی و آبسه مقعدی، آگاهی از تفاوت های آنها، باعث تشخیص سریع و مطمئن، انتخاب بهترین روش درمان و جلوگیری از عوارض خطرناک و به تهدید افتادن جان بیمار می شود.
کیست مویی: علل و علائم بروز حفره التهابی ناحیه ساکرال
کیست مویی یا سینوس پیلونیدال، یک کیسه عفونی و ملتهب در ناحیه ساکرال(دنبالچه) است. معمولا به دلیل برگشت موی بدن در ناحیه پایین کمر و بالای خط باسن، به سمت پوست، ایجاد می شود. یعنی به دلایل مختلفی مو به جای رشد به سمت بیرون پوست، به داخل پوست فرو می رود.
کیست مویی: واکنش دفاعی بدن
در بیماری کیست مویی، بدن نسبت به موی برگشتی واکنش التهابی نشان می دهد. در واقع سیستم دفاعی بدن، موی برگشتی به سمت پوست را مهاجم فرض می کند و با ایجاد حفره سینوسی، واکنش دفاعی نشان می دهد.
علل ابتلا به کیست مویی:
سینوس پیلونیدال (لانه مو)، بنا به دلایل مختلفی در افراد مستعد بروز می کند.
مهم ترین دلایل ابتلا به کیست مویی:
- پوست های چرب و مستعد جوش
- داشتن موهای ضخیم، پرپشت و مجعد به خصوص در مردان جوان
- تعریق زیاد
- کیست مویی ارثی از سابقه خانوادگی نشات میگیرد
- نشستن و بی تحرکی طولانی در مشاغلی مانند رانندگان، کارمندان
علائم بالینی کیست مویی در مراحل اولیه
کیست مویی در مراحل ابتدایی بروز، خود را با یک علامت ساده و کوچک مانند جوش ریزی، نشان می دهد. در ابتدا جوش کوچک بدون درد است و در صورت عفونت، تبدیل به یک کیسه متورم، قرمز و دردناک خواهد شد.
آبسه مقعدی: انسداد غدد مقعدی
آبسه مقعدی، یک عفونت چرکی است که معمولا بر اثر انسداد غده های زیر پوستی در اطراف مقعد، ایجاد می شود. آبسه مقعدی عفونت کرده به سرعت دردناک، متورم و دچار التهاب می شود.
وقتی غدد مقعدی زیر پوستی، عفونی می شوند و عفونت درون آبسه راهی برای تخلیه پیدا نمی کند، باکتری ها تکثیر پیدا می کنند و نهایتا با جمع شدن چرک عفونت، آبسه مقعدی به وجود می آید.
علل بروز آبسه مقعدی:
تخلیه نشدن عفونت و بروز آبسه مقعدی، به دلایل گوناگونی روز می کند.
شایع ترین علل بروز آبسه مقعدی:
- ابتلا به بیماری های زمینه ای مانند ضعف سیستم ایمنی بدن
- ژنتیک و سابقه خانوادگی ابتلا به بیماری های مقعدی
- سابقه بیماری گوارشی یبوست مزمن یا اسهال درمان نشده
- ابتلا به بیماری التهابی روده مثل کرون و کولیت اولسراتیو
- ابتلا به بیماری های مقعدی درمان نشده مانند هموروئید ( بواسیر داخلی و خارجی)
- ابتلا به بیماری مقعدی شقاق مقعدی (فیشر) درمان نشده
علائم آبسه مقعدی: هشدار های جدی
آبسه مقعدی با علائم هشدار دهنده بروز می کند و فرد مبتلا با مشاهده این نشانه ها، باید برای درمان فوری آبسه مقعدی به پزشک متخصص مراجعه کند:
- بروز تب و لرز به علت گسترش عفونت به جریان خون
- درد ضربان دار در ناحیه آبسه اطراف مقعد
- قرمزی، تورم و التهاب در ناحیه درگیر آبسه
اصلی ترین تفاوت کیست مویی و آبسه مقعدی:
تفاوت کیست مویی و آبسه مقعدی؛ در شدت درد موضعی، نوع بروز التهاب، علل ایجاد و سرعت گسترش عوارض بیماری است.
مقایسه شدت درد و سرعت گسترش بین کیست مویی و آبسه مقعدی:
- درد آبسه مقعدی: درد بسیار شدید و ناگهانی در اطراف مقعد
- درد کیست مویی: کم کم شروع و با افزایش عفونت، درد به طور تدریجی، زیاد می شود.
تفاوت محل بروز و بافت درگیر کیست مویی و آبسه مقعدی:
- محل بروز کیست مویی: در بالای خط باسن و روی پوست در استخوان دنبالچه (ساکروم)
- محل بروز آبسه مقعدی: اطراف مقعد، داخل کانال مقعدی و رکتوم
تفاوت عوامل میکروبیولوژیک در ایجاد کیست مویی و آبسه مقعدی:
- کیست مویی: التهاب مکانیکی ناشی از بازگشت مو به پوست و ایجاد عفونت
- آبسه مقعدی: عفونت ناشی از فعالیت باکتری ها
روش های درمان کیست مویی و آبسه مقعدی: از درمان خانگی تا درمان با لیزر
انواع درمان های گیاهی، دارویی (پماد و دارو)، جراحی (باز و بسته) و لیزر درمانی، حتما باید تحت نظر جراح متخصص و با مشورت پزشک انجام گیرد.
درمان گیاهی کیست مویی و آبسه مقعدی:
- استفاده موضعی از ژل آلوئه ورا طبیعی: کاهش سوزش و التهاب
- مخلوط زردچوبه و عسل: ضد باکتری و ضد التهاب
- روغن درخت چای: کاهش التهاب
- روغن نارگیل: تسکین دهنده التهاب
درمان دارویی کیست مویی و آبسه مقعدی: پمادهای موضعی و آنتی بیوتیک ها
مصرف خودسرانه داروها، باعث گسترش و انتشار عفونت به بافت های اطراف و مقاومت به داروهای آنتی بیوتیکی می شود.
پمادهای موضعی:
- پماد موپیروسین: کاهش التهاب
- پماد لیدوکائین: کاهش درد
- پماد زینک اکساید: کاهش سوزش
- پماد ایکتیول 10%: کمک به تخلیه عفونت
درمان دارویی با آنتی بیوتیک ها:
- سفکسیم 400
- کوآموکسی کلاو
- مترونیدازول 500
- کلیندامایسین 300
- سیپروفلوکساسین
درمان جراحی باز: تخلیه عفونت و رها کردن زخم باز
هدف جراحی باز، برداشت کامل عفونت و رها کردن زخم باز است تا خودبخود، ترمیم و بسته شود.
درمان جراحی بسته: تخلیه عفونت و بخیه زخم
هدف جراحی بسته؛ تخلیه چرک و عفونت است اما برای تسریع زمان بهبودی و ترمیم جای جراحی، لبه های زخم ایجاد شده، بخیه زده می شود
لیزر درمانی: بهترین و موثرترین روش درمان کیست مویی و آبسه مقعدی
لیزر درمانی به عنوان قطعی ترین و موثرترین روش درمان کیست مویی و درمان آبسه مقعدی است که مورد تایید جراحان و بیماران درمان شده است.
مزایای لیزر درمانی کیست مویی و آبسه مقعدی:
- کاهش درد و خونریزی هنگام لیزر و پس از آن
- استریل و ضد عفونی کردن زخم به علت اشعه لیزر
- جلوگیری از خونریزی هنگام لیزر، به علت استفاده از اشعه لیزر
- بازگشت سریع بیمار به روال زندگی روزمره و کار
- کاهش احتمال عود مجدد بیماری های عفونی
جدول مقایسه ای بین کیست مویی و آبسه مقعدی:
در جدول مقایسه ای بین کیست مویی و آبسه مقعدی، نگاهی مختصر و دقیق، ارائه می شود.
| بیماری | کیست مویی(سینوس پیلونیدال) | آبسه مقعدی |
| محل بروز بیماری | کمر ناحیه دنبالچه (ساکرال) | اطراف مقعد و مجرای مقعدی |
| علل بروز بیماری | ژنتیک، برگشت موی ضخیم به پوست، فشار به پوست | عفونت غده های زیر پوستی مقعدی، آبسه درمان نشده |
| علائم شایع بیماری | درد موضعی در کمر، تورم، خروج عفونت، خونابه و ترشحات بدبو | ترشح مداوم چرک و عفونت، درد مقعدی، خارش و سوزش |
| درمان ها | خانگی، دارویی، جراحی باز و بسته، درمان لیزری | خانگی، دارویی، جراحی باز و بسته، درمان لیزری |
سوالات متداول درباره تفاوت کیست مویی و آبسه مقعدی
- آیا بیماری کیست مویی و آبسه مقعدی، یک بیماری هستند؟
خیر. کیست مویی و آبسه دو بیماری متفاوت با علل، علائم و روش درمان متفاوت هستند. تشخیص درست و دقیق این بیماری ها، در درمان سریع بسیار موثر است.
- آیا عفونت کیست مویی یا آبسه را می توان در خانه تخلیه کرد؟
به هیچ وجه. تخلیه کیست و آبسه در خانه، باعث گسترش التهاب و عفونت، خونریزی و ایجاد فیستول مقعدی می شود.
- آیا ژنتیک و سابقه ابتلای خانوادگی به کیست مویی و آبسه، در ابتلا موثر است؟
بله. وراثت؛ یکی از دلایل اصلی ابتلا به کیست مویی و آبسه مقعدی و سایر بیماری های مقعدی است.
- لیزر درمانی برای درمان کیست مویی و آبسه، درمان قطعی است؟
بله. درمان لیزری کیست مویی و آبسه و سایر بیماری های مقعدی، موثرترین و بهترین روش درمان است.
- چگونه از عود مجدد و بازگشت کیست مویی و آبسه، می توان پیشگیری کرد؟
با رعایت بهداشت ناحیه درگیر عفونت، جلوگیری از مرطوب ماندن، خشک نگه داشتن ناحیه، کاهش تماس ناحیه با لباس، مصرف پمادها و داروهای تجویز شده، مراجعه به پزشک متخصص و جراح بیماری های مقعدی مانند کیست مویی و آبسه … می توان بعد از درمان، از عود مجدد کیست مویی و آبسه جلوگیری کرد.
- آیا کیست مویی و آبسه مقعدی، بدون عمل جراحی یا درمان با لیزر، درمان می شوند؟
خیر. بهترین راه درمان کیست مویی و آبسه، با لیزر و یا در موارد خاص جراحی است. درمان خانگی و مصرف داروهای شیمیایی و گیاهی، عفونت و التهاب را موقتی کاهش می دهند.
